Szczyty i pasma Gór Świętokrzyskich

Nie dajcie się zwieść wysokościom. Te wierzchołki pamiętają czasy, gdy nie było jeszcze Alp ani Himalajów - a każde pasmo ma własny charakter.

Najwyższe szczyty regionu

Ciekawostka pomiarowa: na Łysicy wyższy od wierzchołka z krzyżem (613,31 m) jest sąsiedni wierzchołek - Skała Agaty, 613,96 m. Potwierdziły to precyzyjne pomiary satelitarne.

Pasma Gór Świętokrzyskich

• Łysogóry - główne i najwyższe pasmo, serce parku narodowego. Łączy Łysicę z Łysą Górą; grzbietem biegnie czerwony szlak.
• Pasmo Jeleniowskie - przedłużenie Łysogór na wschód, z gołoborzami na Szczytniaku. Dzikie i zaskakująco puste.
• Pasmo Masłowskie - tuż nad Kielcami; skałki Klonówki dają jedne z najlepszych panoram regionu.
• Pasmo Klonowskie - na północ od doliny Wilkowskiej, z rezerwatem na Bukowej Górze.
• Pasmo Oblęgorskie - na północny zachód od Kielc, z Oblęgorkiem Sienkiewicza u podnóża.
• Grzbiety Chęcińskie i Zgórskie - wapienne wzgórza południa z zamkiem, Jaskinią Raj i rezerwatami geologicznymi.

Dlaczego są takie niskie?

Bo są stare. Setki milionów lat erozji starły dawne góry niemal do korzeni - dziś oglądamy tylko ich twardy, kwarcytowy trzon. Pełną historię wypiętrzeń znajdziesz na stronie Jak powstały Góry Świętokrzyskie.

Szczyty do zdobycia

Łysica i Łysa Góra to obowiązkowy duet - opisujemy je w dziale Szlaki wraz z czasami przejść. Ambitniejsi mogą przejść cały czerwony Główny Szlak Świętokrzyski albo zapolować na punkty do Korony Gór Polskich i GOT.

Pasma po kolei - co warto o nich wiedzieć

Łysogóry to jedyne pasmo, które większość turystów kojarzy z nazwy, ale region ma ich kilkanaście. Poniżej te, które realnie warto odwiedzić - z konkretem, po co tam jechać.

• Łysogóry (Łysica 614 m, Łysa Góra 595 m) - serce regionu i parku narodowego. Grzbietem biegnie czerwony Główny Szlak Świętokrzyski. Tu znajdziesz gołoborza, klasztor i najbardziej uczęszczane szlaki.
• Pasmo Jeleniowskie (Szczytniak ok. 554 m, Góra Jeleniowska ok. 533 m) - wschodnie przedłużenie Łysogór z własnymi gołoborzami. Najspokojniejsze grzbiety w regionie: w tygodniu można nie spotkać nikogo.
• Pasmo Masłowskie (Klonówka ok. 473 m) - tuż nad Kielcami. Kwarcytowe skałki Klonówki dają panoramę na miasto z jednej i Łysogóry z drugiej strony. Najlepszy stosunek widoku do wysiłku.
• Pasmo Klonowskie (Bukowa Góra ok. 483 m) - na północ od doliny Wilkowskiej, z rezerwatem buczyny; dobre na spokojną wędrówkę bez tłumów.
• Pasmo Oblęgorskie - na północny zachód od Kielc, z pałacykiem Sienkiewicza u podnóża. Łączy krótki spacer z programem muzealnym.
• Grzbiet Chęciński i Zgórski - wapienne wzgórza południa z zamkiem, Jaskinią Raj i rezerwatem Miedzianka. Geologicznie zupełnie inny świat niż kwarcytowe Łysogóry.
• Pasmo Cisowsko-Orłowińskie - na południowy wschód od Kielc, najmniej opisane i najrzadziej odwiedzane. Dla tych, którzy chcą mieć las dla siebie.

Który szczyt wybrać

Dlaczego widoków jest mniej, niż się spodziewasz

To najczęstsze rozczarowanie pierwszej wizyty: szczyty Łysogór są zalesione i panoram ze szczytów praktycznie nie ma. Powód jest prosty - góry są niskie, więc las rośnie aż po wierzchołki, a park narodowy chroni drzewostan i nie wycina go pod punkty widokowe.

Widoki otwierają się tam, gdzie las nie ma szans: na gołoborzach, na skalnych grzbietach i z obiektów zbudowanych przez człowieka. Stąd galeria nad gołoborzem przy Świętym Krzyżu, wieża zamku w Chęcinach i skałki Klonówki są prawdziwymi tarasami widokowymi regionu. Pełną listę zebraliśmy na stronie Punkty widokowe.

Wysokość a trudność

Niska wysokość bezwzględna nie znaczy, że podejście jest trywialne. Szlak na Łysicę pokonuje około 200 metrów przewyższenia po kamieniach i korzeniach, a po deszczu bywa autentycznie śliski. Z drugiej strony żaden szlak w regionie nie wymaga sprzętu ani doświadczenia górskiego - wystarczą buty z twardą podeszwą i zdrowy rozsądek.

Zimą sytuacja się zmienia: oblodzone korzenie i kamienie to najczęstsza przyczyna urazów w Łysogórach. Raczki lub mikrokolce potrafią uratować wycieczkę - więcej w dziale Zima w górach.