Jest gruby jak autobus, stary jak dynastia Jagiellonów i sławny jak mało które drzewo.
Dąb Bartek z Zagnańska to żywy pomnik polskiej przyrody.
Dąb Bartek (Quercus robur) - pomnik przyrody w Zagnańsku
Ile Bartek ma naprawdę lat?
Legenda uparcie mówiła o tysiącu lat.
Badania dendrologiczne studzą emocje: wskazują na około 645-670 lat.
Nadal robi wrażenie - Bartek kiełkował, gdy Polską rządzili ostatni Piastowie.
Już w międzywojniu okrzyknięto go jednym z najokazalszych drzew w kraju.
Drzewo-legenda
Podania wiążą Bartka z królami: pod jego konarami miał odpoczywać Jan III Sobieski.
To raczej barwna opowieść niż fakt, ale dobrze pokazuje status drzewa.
Bartek od pokoleń jest świadkiem historii i bohaterem lokalnej tożsamości.
Kalendarium opieki nad Bartkiem
Sędziwe drzewo od dekad wymaga pomocy człowieka.
W latach 90. stanęły nowe podpory teleskopowe i instalacja odgromowa,
a kolejne zabiegi pielęgnacyjne prowadzone są regularnie do dziś.
To jedna z najdłużej trwających "terapii" drzewa w Polsce.
Bartek dziś
Drzewo jest pomnikiem przyrody i podlega stałej opiece specjalistów.
Podpory i wiązania pomagają utrzymać ciężkie, sędziwe konary.
Ogrodzenie chroni korzenie - oglądasz Bartka z bliska, ale zza barierki.
Wstęp jest bezpłatny; obok znajdziesz parking i tablice edukacyjne.
Legendy mówiły o tysiącu lat. Współczesne badania dendrologiczne wskazują na około 600-700 lat - i tak czyni go to sędziwym rekordzistą.
Czy można podejść do drzewa?
Bartek jest ogrodzony dla ochrony korzeni i konarów. Oglądasz go z bliskiego dystansu zza ogrodzenia - widok i tak robi wrażenie.
Czy wstęp jest płatny?
Nie. Dąb rośnie przy drodze w Zagnańsku, obok jest parking i tablice edukacyjne.
Reklama
Ile Bartek ma naprawdę lat
Przez dziesięciolecia powtarzano, że dąb ma tysiąc lat i pamięta Bolesława Chrobrego.
Badania dendrochronologiczne skorygowały tę liczbę:
wiek drzewa szacuje się na około 645-670 lat.
To wciąż czyni Bartka jednym z najstarszych dębów w Polsce -
drzewem, które kiełkowało w czasach Kazimierza Wielkiego.
Legendy o Chrobrym czy o Janie III Sobieskim odpoczywającym w jego cieniu
są piękne, ale historycznie nie da się ich utrzymać.
Dlaczego wciąż stoi
Bartek jest pomnikiem przyrody objętym intensywną opieką konserwatorską.
Przez lata stosowano wobec niego zabiegi, które dziś budzą dyskusje -
wypełnianie ubytków cementem, później usuwanie tych wypełnień,
wzmocnienia mechaniczne i podpory.
Drzewo przetrwało też uderzenie pioruna i kilka gwałtownych wichur.
Obecna filozofia ochrony jest ostrożniejsza: mniej ingerencji,
więcej monitoringu i zabezpieczeń chroniących system korzeniowy.
Największym zagrożeniem dla starych drzew jest ubijanie gleby wokół pnia -
dlatego wokół Bartka wyznaczono strefę, poza którą nie należy wchodzić.
Co zobaczysz na miejscu
Bartek rośnie w Zagnańsku, w łatwo dostępnym miejscu przy drodze,
z parkingiem w pobliżu.
Obwód pnia robi wrażenie z bliska - potrzeba kilku osób,
żeby go objąć.
Wokół urządzono ogrodzenie i tablice informacyjne.
Wizyta zajmuje kilkanaście minut i to uczciwa informacja:
Bartek jest punktem po drodze, nie celem całodniowej wyprawy.
Warto go łączyć z innymi atrakcjami północnej części regionu.
Co dalej w okolicy
Oblęgorek - pałacyk Sienkiewicza,
po tej samej stronie Kielc.
Lasy wokół Zagnańska i Suchedniowa - dobre tereny
rowerowe i spacerowe.
Kielce - Muzeum Narodowe i rezerwat Kadzielnia,
kwadrans jazdy.
Sielpia i zabytki przemysłowe - na północ,
w stronę Staropolskiego Okręgu Przemysłowego.
Bartek jako symbol
Trudno przecenić rolę tego drzewa w kulturowym wyobrażeniu regionu.
Bartek jest najsłynniejszym drzewem w Polsce -
trafił do podręczników, na znaczki i do nazw dziesiątek instytucji.
Dla wielu odwiedzających Góry Świętokrzyskie to pierwszy punkt,
który kojarzą z regionem, jeszcze przed Łysicą.
Ma też nieoczywistą wartość edukacyjną:
pokazuje, jak długo żyje drzewo, któremu pozwolono rosnąć.
Więcej o przyrodzie regionu: Flora
i Rezerwaty przyrody.
