Cztery tysiące lat przed naszą erą ludzie drążyli tu podziemne korytarze.
Dziś schodzisz do nich po schodach.
Krzemionki to zabytek klasy światowej - dosłownie, bo z listy UNESCO.
Kopalnie starsze niż piramidy
Neolityczni górnicy wydobywali tu krzemień pasiasty - kamień o charakterystycznych,
falistych smugach. Wytwarzano z niego siekiery, które wędrowały setki kilometrów od kopalń.
Wydobycie trwało mniej więcej od 3900 do 1600 roku p.n.e.
Zachowało się tysiące szybów i pole górnicze o unikalnej skali.
Wpis UNESCO
W 2019 roku „Krzemionkowski region prehistorycznego górnictwa krzemienia pasiastego"
trafił na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Doceniono kompletność krajobrazu górniczego: od podziemi po ślady pradziejowych osad.
To jeden z najcenniejszych zabytków archeologicznych Europy.
Zwiedzanie
Podziemna trasa turystyczna prowadzi przez oryginalne neolityczne wyrobiska.
Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, w grupach o ograniczonej liczebności.
Pod ziemią jest chłodno cały rok - cieplejsza warstwa obowiązkowa.
Trasa ma niskie przejścia i schody; wymaga podstawowej sprawności.
Na powierzchni: muzeum, rekonstrukcja osady neolitycznej i ścieżka przyrodnicza.
Godziny, bilety i zasady rezerwacji znajdziesz na stronie
Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim,
które opiekuje się Krzemionkami. Zimą część podziemi bywa niedostępna.
Jak dojechać i z czym połączyć
Krzemionki leżą kilka kilometrów od Ostrowca Świętokrzyskiego,
około godziny jazdy od Łysogór.
Naturalne połączenie: Święty Krzyż rano,
Krzemionki po południu - pełny dzień od sacrum po neolit.
Krzemień pasiasty kupisz jako biżuterię w pracowniach regionu - to lokalna specjalność.
Najczęstsze pytania
Dlaczego Krzemionki są na liście UNESCO?
To jeden z najlepiej zachowanych kompleksów pradziejowego górnictwa na świecie. Wpis z 2019 roku obejmuje krzemionkowski region wydobycia krzemienia pasiastego.
Czy zejdę pod ziemię?
Tak - podziemna trasa turystyczna prowadzi przez oryginalne wyrobiska sprzed tysięcy lat. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, w grupach.
Czy trasa jest trudna?
Wymaga sprawności: są niskie przejścia i schody. Pod ziemią jest chłodno przez cały rok - zabierz cieplejszą warstwę.
Reklama
Kopalnie starsze niż piramidy
Krzemionki to neolityczny kompleks górniczy, w którym wydobycie
zaczęło się około 3900 lat p.n.e. -
czyli ponad tysiąc lat przed powstaniem piramidy Cheopsa.
Wydobywano tu krzemień pasiasty, surowiec o charakterystycznym,
prążkowanym wzorze, występujący w tej formie praktycznie tylko w tym rejonie.
W 2019 roku obiekt został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO
jako jeden z najlepiej zachowanych kompleksów górnictwa pradziejowego na świecie.
To jedyny obiekt z tej listy w województwie świętokrzyskim.
Skala, która zaskakuje
To nie były przypadkowe wykopy.
Na obszarze kilkuset hektarów odkryto tysiące szybów
połączonych podziemnymi chodnikami, z zaawansowaną jak na epokę kamienia organizacją pracy:
wyznaczonymi strefami wydobycia, obróbki i składowania urobku.
Wyroby z krzemienia pasiastego rozchodziły się w promieniu setek kilometrów,
co czyni Krzemionki węzłem prehistorycznej sieci wymiany,
a nie lokalną ciekawostką.
Co zobaczysz podczas wizyty
Podziemna trasa turystyczna - przejście autentycznymi
chodnikami neolitycznych górników. To główny punkt programu.
Zrekonstruowana osada neolityczna - chaty i warsztaty
pokazujące, jak żyli ludzie obsługujący kopalnie.
Ekspozycja muzealna - narzędzia, wyroby i wyniki badań archeologicznych.
Ślady szybów na powierzchni - charakterystyczne zagłębienia
widoczne w terenie wokół.
Praktycznie
Zwiedzanie wyłącznie z przewodnikiem, w grupach o stałych godzinach.
Sprawdź harmonogram przed przyjazdem i licz się z oczekiwaniem.
Zabierz bluzę - pod ziemią panuje niska, stała temperatura
niezależnie od pory roku.
Czas: na trasę podziemną z osadą i muzeum zaplanuj 2-3 godziny.
Trasa podziemna miejscami wymaga schylania się;
osoby z klaustrofobią powinny uprzedzić przewodnika.
Położenie: wschodnia część regionu, blisko
Bałtowa - te dwa miejsca dobrze łączą się w jeden dzień.
Krzemień pasiasty dzisiaj
Surowiec, dla którego kopano te szyby, ma drugie życie.
Krzemień pasiasty stał się kamieniem jubilerskim,
wykorzystywanym w wyrobach artystycznych i sprzedawanym jako regionalna pamiątka.
Jego charakterystyczny wzór jest rozpoznawalny na pierwszy rzut oka.
Kupując wyroby, warto pytać o pochodzenie surowca -
zbieranie krzemienia na terenie chronionym jest zabronione,
a legalny materiał pochodzi z wyznaczonych źródeł.
Więcej o geologicznym tle regionu: Geologia.
