Symbolem regionu jest jodła.
Puszcza Jodłowa okrywa Łysogóry ciemnozielonym płaszczem.
To jej Stefan Żeromski poświęcił poemat z 1925 roku.
Puszcza Jodłowa
Trzon lasów ŚPN tworzą bory jodłowe i lasy mieszane z jodłą i bukiem.
Wyżynny jodłowy bór mieszany to zbiorowisko szczególnie charakterystyczne dla regionu.
Najstarsze drzewostany rosną w obszarach ochrony ścisłej.
„Puszcza jest niczyja - nie moja ani twoja, ale boża, święta!" - pisał Żeromski.
Modrzew polski na Chełmowej Górze
Chełmowa Góra koło Nowej Słupi to klasyczne stanowisko modrzewia polskiego.
Drzewa chronione są tu od 1920 roku.
Część okazów przekracza dwieście lat.
Rośliny gołoborzy
Kamienne rumowiska to siedlisko ekstremalne.
Kolonizują je porosty i mchy, a obrzeża porasta jarzębina.
Sukcesja lasu powoli zmniejsza powierzchnię otwartych gołoborzy.
Dlatego te, które zostały, są tak cenne.
Runo i osobliwości
Wiosną dno lasu rozświetlają zawilce i przylaszczki.
W borach spotkasz widłaki i paprocie, na torfowiskach - rosiczki.
Wiele gatunków podlega ochronie. Nie zrywaj niczego na terenie parku.
Kiedy przyjechać na florę
Kwiecień-maj: geofity wiosenne przed rozwojem liści buka.
Czerwiec: pełnia zieleni Puszczy Jodłowej.
Październik: złote buki na tle ciemnych jodeł. Najbardziej fotogeniczna pora.
Zasady
W parku narodowym obowiązuje zakaz zrywania roślin i zbioru grzybów.
Poruszaj się po szlakach - runo źle znosi wydeptywanie.
Szczegóły przepisów znajdziesz na stronie
parku narodowego.
Najczęstsze pytania
Czym słynie Chełmowa Góra?
Stanowiskiem modrzewia polskiego. To dla jego ochrony już w 1920 roku utworzono tu obszar chroniony.
Jakie drzewo dominuje w Łysogórach?
Jodła pospolita, często z domieszką buka. Ten wyżynny bór jodłowy to słynna Puszcza Jodłowa.
Co rośnie na gołoborzach?
Głównie mchy i porosty, a na obrzeżach jarzębina. Surowe warunki wykluczają większość roślin.
Reklama
Piętra roślinności - inaczej niż w wysokich górach
Góry Świętokrzyskie są za niskie, by wykształcić klasyczne piętra roślinne
znane z Tatr czy Karkonoszy. Nie ma tu regla górnego, kosodrzewiny ani hal -
las rośnie aż po same wierzchołki.
Zmienność wynika raczej z gleby, wilgotności i ekspozycji zbocza
niż z wysokości nad poziomem morza.
Praktyczna konsekwencja dla turysty: na szczytach nie ma panoram,
bo nie ma granicy lasu. Widoki otwierają się wyłącznie tam,
gdzie drzewa nie mają szans - na gołoborzach
i skalnych grzbietach.
Jodła - gatunek definiujący region
Symbolem Gór Świętokrzyskich jest jodła pospolita.
Łysogóry leżą blisko północnej granicy jej naturalnego zasięgu w Polsce,
co czyni tutejsze drzewostany szczególnie cennymi naukowo.
To właśnie te lasy Żeromski nazwał Puszczą Jodłową,
a jego tekst z 1925 roku przyczynił się do utworzenia parku narodowego.
Jodłę rozpoznasz po igłach płaskich, z dwoma białymi paskami od spodu
i po szyszkach, które rosną do góry i rozsypują się na drzewie -
pod jodłą nie znajdziesz całych szyszek, tylko same osadki.
Buk, modrzew i pozostali
Buk zwyczajny - drugi filar tutejszych lasów;
razem z jodłą tworzy żyzną buczynę. Jesienią to on odpowiada
za złoto-rude barwy zboczy.
Modrzew polski - chroniony na Chełmowej Górze
jeszcze przed utworzeniem parku. Jedyny polski iglak zrzucający igły na zimę;
w październiku cały drzewostan robi się złoty
(zobacz: szlak na Chełmową Górę).
Świerk - w niższych, wilgotniejszych partiach.
Sosna - na uboższych, piaszczystych glebach,
zwłaszcza w północnej części regionu.
Grąd z dębem i grabem - na żyznych zboczach niższych pasm.
Runo i rośliny chronione
Runo świętokrzyskich buczyn i jedlin bywa ubogie -
cień jodeł przepuszcza niewiele światła.
Za to wczesną wiosną, zanim rozwiną się liście buków, następuje krótki wybuch kwitnienia:
zawilce, przylaszczki, żywce i miodunki tworzą zwarty kobierzec.
To zjawisko trwa zaledwie kilka tygodni w kwietniu.
W regionie występują też gatunki chronione i rzadkie,
w tym storczyki na wapiennych murawach południa
oraz rośliny naskalne w rezerwatach Grzbietu Chęcińskiego.
Wapienne podłoże zachodu i południa daje zupełnie inną florę
niż kwarcytowe Łysogóry - to jeden z powodów przyrodniczej różnorodności regionu.
Martwe drewno - nie bałagan, tylko strategia
Idąc szlakiem przez obszary ochrony ścisłej, zobaczysz leżące kłody,
złomy i wykroty, których nikt nie usuwa.
To celowe działanie: rozkładające się drewno jest jednym
z najbogatszych w gatunki elementów lasu.
Żywi grzyby, owady, porosty i dziuplaki, a rozkładając się,
oddaje glebie składniki mineralne.
W lesie gospodarczym takich struktur praktycznie nie ma -
i to jedna z głównych różnic, które zobaczysz w parku narodowym.
