Łysa Góra, zwana też Łyścem, wznosi się na 595 m n.p.m.
To druga góra Łysogór i najbardziej tajemnicze miejsce regionu.
Na szczycie stoi sanktuarium Świętego Krzyża.
Trzy imiona jednego szczytu
Łysa Góra i Łysiec to nazwy samej góry.
Święty Krzyż to nazwa klasztoru, która z czasem objęła całe miejsce.
Wszystkie trzy określenia spotkasz na mapach i drogowskazach.
Ślady dawnego kultu
Partie szczytowe otacza kamienny wał, zwany wałem kultowym.
Archeolodzy datują go na okres wczesnego średniowiecza.
Uznaje się go za pozostałość przedchrześcijańskiego ośrodka kultu.
Ta pogańska przeszłość zrodziła legendy o sabatach czarownic.
Nagie gołoborza tylko podsycały wyobraźnię dawnych mieszkańców.
Jak wejść na szczyt
Z Huty Szklanej: 2 km asfaltem, około 35 minut. Trasa dostępna z wózkiem i z psem na smyczy.
Z Nowej Słupi: 2,5 km Drogą Królewską, około 50 minut. Po drodze kamienna figura Pielgrzyma.
Granią ze Świętej Katarzyny: około 9-11 km przez Łysicę. Wariant dla wprawionych.
Co zobaczysz na miejscu
Zespół klasztorny z bazyliką i kaplicą relikwii opisujemy na stronie Świętego Krzyża.
Od wschodu czeka galeria widokowa nad gołoborzem imienia Romana Kobendzy.
Przy dobrej przejrzystości powietrza panorama sięga dziesiątki kilometrów.
Najczęstsze pytania
Czym różni się Łysa Góra od Świętego Krzyża?
To ta sama góra. Łysa Góra i Łysiec to nazwy szczytu, Święty Krzyż to nazwa sanktuarium i potoczne określenie miejsca.
Skąd najłatwiej wejść na Łysą Górę?
Z Huty Szklanej. Asfaltowa droga o długości około 2 km, dostępna także z wózkiem dziecięcym.
Czy na Łysej Górze był ośrodek kultu pogańskiego?
Wskazuje na to kamienny wał kultowy otaczający szczyt, datowany na okres wczesnego średniowiecza. Tradycję kultu potwierdzają też źródła pisane i legendy.
Reklama
Dlaczego „Łysa" i dlaczego „Łysiec"
Obie nazwy odnoszą się do tego samego szczytu i obie mają to samo wytłumaczenie:
partie wierzchołkowe pokrywają gołoborza, na których nie rośnie las.
Z dołu wyglądało to jak łysina na zalesionym grzbiecie - stąd nazwa,
powtórzona zresztą w wielu miejscach Polski.
Trzecia nazwa, Święty Krzyż, przyszła później i pochodzi
od relikwii Drzewa Krzyża Świętego przechowywanych w opactwie.
Dziś funkcjonuje wymiennie i to od niej wzięła nazwę cała kraina.
Pogański wał - najstarszy zabytek szczytu
Wokół wierzchołka biegnie kamienny wał o długości około 1,5 kilometra,
datowany na wczesne średniowiecze i wiązany z ośrodkiem kultu przedchrześcijańskiego.
Fragmenty widać z bliska, zwłaszcza po stronie północnej -
to nie naturalne rumowisko, tylko konstrukcja usypana przez ludzi.
Chrześcijaństwo nie wymazało tego miejsca, tylko je przejęło.
Klasztor stanął dokładnie tam, gdzie wcześniej znajdował się ośrodek pogański,
a pamięć o dawnych obrzędach przetrwała w
legendach o sabatach czarownic.
Wysokość i miejsce w hierarchii
Łysa Góra ma 595 metrów n.p.m. i jest
drugim co do wysokości szczytem regionu,
ustępując Łysicy (614 m) o niecałe dwadzieścia metrów.
Pod względem znaczenia kulturowego i liczby odwiedzających
wyprzedza ją jednak zdecydowanie - to na niej stoi klasztor,
muzeum i galeria nad gołoborzem.
Trzy drogi na szczyt
Z Huty Szklanej -
2 km asfaltem, 35 minut. Jedyna trasa w parku dostępna dla wózków
i jedna z dwóch dopuszczających psy na smyczy.
Z Nowej Słupi Drogą Królewską -
2,5 km kamienistej ścieżki, ok. 50 minut, historyczny trakt pielgrzymkowy
z kamiennym Emerykiem na starcie.
Program szczytowy zajmuje od dwóch do trzech godzin:
pobenedyktyński klasztor z relikwiami, Muzeum Przyrodnicze ŚPN
(samo w sobie na dobrą godzinę) oraz galeria widokowa nad gołoborzem,
płatna osobno w ramach opłat parku.
Szczegóły zwiedzania opisujemy na stronie Święty Krzyż,
a samo zjawisko przyrodnicze - w dziale Gołoborza.
Na szczycie bywa o kilka stopni chłodniej i wyraźnie wietrzniej niż w dolinie.
Zabierz warstwę przeciwwiatrową nawet w ciepły dzień.
