Lasy Łysogór tętnią życiem, choć zwierzęta rzadko pokazują się przy szlakach.
Poznaj mieszkańców Puszczy Jodłowej i naucz się ich nie płoszyć.
Ssaki
W lasach ŚPN żyją jelenie, sarny i dziki.
Spotkasz też lisy, borsuki i kuny.
Nocą nad polanami polują nietoperze - kilka gatunków zimuje w regionie.
Bóbr wrócił nad świętokrzyskie rzeki i skutecznie je przebudowuje.
Ptaki
Stare drzewostany jodłowe to dom dziuplaków.
Usłyszysz dzięcioły, sikory i mysikróliki - najmniejsze ptaki Polski.
Nad lasem krążą myszołowy i jastrzębie.
Nocne wyprawy zdradza głos puszczyka.
Gady i płazy
Na nasłonecznionych gołoborzach wygrzewają się żmije zygzakowate.
To jedyny jadowity wąż w Polsce - nie podchodź i nie dotykaj.
Spotkasz też jaszczurki, padalce i zaskrońce.
Wiosną w oczkach wodnych godują żaby i traszki.
Bezkręgowce gołoborzy
Kamienne rumowiska mają własny mikroświat.
Żyją tu wyspecjalizowane pająki i chrząszcze znoszące skrajne temperatury.
To jeden z powodów ochrony ścisłej tych siedlisk.
Jak obserwować zwierzęta
Wyjdź o świcie lub pod wieczór. W południe las milknie.
Idź cicho i zatrzymuj się często. Ruch płoszy bardziej niż sylwetka.
Zabierz lornetkę. Obserwuj z dystansu, nie skracaj go.
Nie karm zwierząt. Przyzwyczajone do ludzi tracą naturalną ostrożność.
Psy zostaw w domu - w parku wolno je prowadzić tylko na dwóch odcinkach.
Spotkanie ze żmiją
Żmija atakuje wyłącznie w obronie. Zrób krok w tył i obejdź ją szerokim łukiem.
Po ukąszeniu unieruchom kończynę i wezwij pomoc: 112.
Nie nacinaj rany i nie wysysaj jadu.
Najczęstsze pytania
Czy w Górach Świętokrzyskich są żmije?
Tak, żmija zygzakowata lubi nasłonecznione gołoborza. Zostań na szlaku, a spotkanie będzie tylko obserwacją.
Jakie duże ssaki tu żyją?
Jelenie, sarny i dziki. Lasy zamieszkują też borsuki, lisy i kuny.
Kiedy najlepiej obserwować zwierzęta?
O świcie i o zmierzchu, poza weekendowym tłokiem. Zabierz lornetkę i zachowaj ciszę.
Reklama
Kogo realnie spotkasz na szlaku
Powiedzmy uczciwie: większość dużych zwierząt zobaczysz najwyżej przez sekundę,
i to głównie o świcie lub zmierzchu.
Lasy Łysogór są gęste, a zwierzęta wyczuwają człowieka z dużej odległości.
Najczęściej trafisz na ślady - tropy, ogryzione pędy, zryte ściółki.
Realne szanse na spotkanie rosną, gdy idziesz cicho, sam lub we dwoje,
wcześnie rano, a najlepiej na skraju lasu przy polach -
na przykład na ścieżce ze Świętej Katarzyny do Podgórza.
Ssaki
Jeleń szlachetny - największe zwierzę regionu.
We wrześniu i październiku trwa rykowisko;
ryk byków niesie się po dolinach i słychać go z odległości kilometra.
Sarna - najczęściej widywana, zwłaszcza na skraju pól.
Dzik - obecny, choć rzadziej spotykany za dnia.
Nie zbliżaj się do lochy z warchlakami - to jedyna sytuacja
w tym regionie, w której dzikie zwierzę bywa realnie niebezpieczne.
Lis, borsuk, kuna - pospolite, ale skryte.
Nietoperze - kluczowe dla jaskiń regionu.
Zimują m.in. w podziemiach Kadzielni, dlatego część tras
jest zimą zamykana dla ich ochrony.
Ptaki
Stare drzewostany z martwym drewnem to raj dla dzięciołów -
w regionie występuje kilka gatunków, a bębnienie o pień jest jednym
z najbardziej charakterystycznych dźwięków wiosennego lasu.
Dziuple po nich zasiedlają potem sowy i drobne ptaki.
Nad otwartymi przestrzeniami krążą ptaki drapieżne,
w tym myszołowy - najłatwiejsze do obserwacji z dróg polnych wokół Łysogór.
W dolinach rzecznych i nad zalewami
(zwłaszcza Chańczą) pojawia się bogata awifauna wodna,
a same akweny bywają przystankiem na trasie przelotów.
Gady, płazy i bezkręgowce
Żmija zygzakowata - jedyny jadowity wąż w Polsce, obecny w regionie.
Nie atakuje pierwsza; ukąszenia zdarzają się niemal wyłącznie
przy próbie złapania lub nadepnięciu. Na nasłonecznionych kamieniach
i gołoborzach patrz, gdzie stawiasz stopy.
Zaskroniec - nieszkodliwy, rozpoznawalny po żółtych plamach za głową.
Padalec - beznoga jaszczurka, często mylona z wężem.
Salamandra plamista - pojawia się w wilgotnych,
liściastych lasach po deszczu; czarno-żółta, spektakularna i całkowicie nieszkodliwa.
Bezkręgowce gołoborzy - wyspecjalizowana fauna szczelin
między kamieniami, jeden z powodów objęcia rumowisk ochroną ścisłą.
Kleszcze - realne zagrożenie
Statystycznie najgroźniejszym zwierzęciem regionu nie jest żmija ani dzik,
tylko kleszcz.
Wilgotne, liściaste lasy i wysokie trawy na skrajach to jego naturalne środowisko,
a sezon trwa od wczesnej wiosny do późnej jesieni.
Zasady są proste: zakryte nogi, repelent, a po powrocie dokładny przegląd skóry
- także u dzieci i psów. Kleszcza usuwaj jak najszybciej,
chwytając przy skórze i wyciągając ruchem prostym.
Zobacz też: Góry Świętokrzyskie z psem.
